Gynaecoloog luistert met stehoscoop naar buik van zwangere

Als je zwangerschap normaal verloopt, begeleidt de verloskundige jouw zwangerschap. Zijn er problemen of risico’s rondom je zwangerschap, dan komt de gynaecoloog in beeld. Maar wat doet de gynaecoloog precies en hoe bereid je je voor op de eerste afspraak?

Esther van Swieten, gynaecoloog
Gynaecoloog

Dit artikel is geschreven in samenwerking met en goedgekeurd door Esther van Swieten, gynaecoloog in het Spaarne Gasthuis.

Wat is een gynaecoloog?

Een gynaecoloog is een arts die als medische specialist in een ziekenhuis werkt. Gynaecologen hebben zich gespecialiseerd in vrouwenziekten en houden zich bezig met ziektes en klachten van de vrouwelijke geslachtsorganen.

Bij een gynaecoloog denk je wellicht meteen aan zwangerschappen en bevallingen, maar deze arts doet meer dan dat. Ook vruchtbaarheidsproblemen, incontinentieklachten, verzakkingen, ontstekingen van de geslachtorganen, seksuele problemen en bepaalde vormen van kanker vallen onder het vakgebied van de gynaecoloog.

Omdat het vak gynaecologie erg breed is, hebben de meeste gynaecologen een aandachtsgebied gekozen. Als je als zwangere vrouw naar de deze specialist verwezen wordt, kom je bij een gynaecoloog die obstetrie als aandachtsgebied heeft. Dit houdt in dat hij of zij gespecialiseerd is in alles wat met zwangerschap en de bevalling te maken heeft.

Wanneer naar de gynaecoloog?

In principe begeleidt de verloskundige je zwangerschap. Een verloskundige weet alles van de normale zwangerschap en bevalling. Ze is daarnaast alert op problemen en risico’s rondom de zwangerschap en weet deze goed te herkennen. Signaleert de verloskundige dit, dan verwijst ze je door naar de gynaecoloog.

Maak je niet gelijk zorgen als je naar de gynaecoloog verwezen wordt. Soms doet de verloskundige dit uit voorzorg, of is alleen een advies nodig van de gynaecoloog, waarna je weer terugkeert bij je verloskundige.

De gynaecoloog begeleidt risicovolle zwangerschappen en zwangerschappen met complicaties. Deze arts doet ook ingrepen zoals een kunstverlossing of een keizersnede. Er zijn veel verschillende redenen waarom je bij een gynaecoloog terecht kan komen voor zwangerschapsbegeleiding. Deze redenen noemen we medische indicaties.

De gynaecoloog en zwangerschap

Als tijdens jouw zwangerschap één (of meer) van de volgende medische indicaties optreedt, wordt je begeleid door een gynaecoloog:

De gynaecoloog houdt jouw lichaam en je ongeboren kindje goed in de gaten en behandelt, als dat nodig is, de problemen die met jouw zwangerschap gepaard gaan. Soms kan nauwkeurige bewaking genoeg zijn en hoeft er geen behandeling gestart te worden.

De gynaecoloog en bevallingen

Ook voor je bevalling moet er een medische indicatie zijn om begeleid te worden door de gynaecoloog. Soms komt deze arts pas op het laatste moment in beeld, bijvoorbeeld als de bevalling niet soepel verloopt. Je verloskundige kan dan besluiten de gynaecoloog in te schakelen. Als je onder de verantwoordelijkheid van de gynaecoloog bevalt, heb je automatisch een ziekenhuisbevalling.

Als tijdens jouw zwangerschap één (of meer) van de volgende medische indicaties optreedt, beval je onder verantwoordelijkheid van de gynaecoloog:

  • Je bevalt te vroeg (vóór 37 weken)
  • Je bevalling komt niet op gang en je moet ingeleid worden
  • Je vliezen breken, maar worden niet opgevolgd door weeën
  • Je ontsluiting vordert niet
  • Je baby poept in het vruchtwater
  • Je weeën zijn te zwak
  • Je hebt erg veel bloedverlies
  • De nageboorte van je placenta komt niet vanzelf
  • Je kindje ligt in dwars- of stuitligging en er is een keizersnede nodig
  • Je algemene gezondheid of die van je kindje gaat tijdens de bevalling achteruit
Gynaecoloog controleert zwangere vrouw met echo-apparaat

De eerste afspraak met de gynaecoloog

Als je voor het eerst naar de gynaecoloog moet, is dat best spannend. Wat kan je verwachten van de eerste afspraak? Allereerst zal je gynaecoloog je een hoop vragen stellen; over je klachten en je zwangerschap, maar ook bijvoorbeeld over medicijngebruik en je algemene gezondheid.

Daarna doet de gynaecoloog een lichamelijk onderzoek bij je. Vaak wordt er ook een echo gemaakt. Afhankelijk van de reden van je komst, wordt er nog aanvullend onderzoek gedaan, bijvoorbeeld een bloedonderzoek.

Tips voor de eerste afspraak

Door je voor te bereiden op de afspraak, voel je je wellicht wat minder gespannen. Met deze tips zit jij straks goed voorbereid (en hopelijk ontspannen) in de wachtkamer:

  • Neem iemand mee. Je partner, je moeder of een goede vriendin. Dan voel je je wat meer op je gemak. Daarbij geldt ook; twee horen meer dan één.
  • Schijf je vragen op. Neem een lijstje met vragen mee. Als je straks in de spreekkamer zit, schieten ze je misschien niet direct te binnen of je vergeet ze door de zenuwen.
  • Plas vlak voor de afspraak. Met een lege blaas zijn de eventuele onderzoeken minder vervelend voor je. Als er van tevoren gezegd is dat je met een volle blaas moet komen geldt deze tip niet. Voor sommige echo-onderzoeken of een urineonderzoek is een volle blaas juist handiger.
  • Ontspan van tevoren. Doe vlak voor de afspraak iets waar je ontspannen van wordt, bijvoorbeeld prettige muziek luisteren of een boek lezen.
  • Plan je reis ruim. Zo zorg je ervoor dat je op tijd bent en voorkom je onnodige stress. Als je je ook nog druk moet maken over op tijd komen, ben je al gespannen voor je het ziekenhuis in loopt.

Controles gynaecoloog

Tijdens de controle-afspraken voert je gynaecoloog onderzoeken en behandelingen uit, maakt deze echo’s en geeft voorlichting en advies.
Hoe vaak je op controle komt, is moeilijk te zeggen. Dit hangt namelijk heel erg af van de reden dat je deze arts bezoekt.

Wat doet een gynaecoloog nog meer?

Naast het begeleiden van zwangerschappen en behandelen van problemen die hiermee te maken hebben, zijn er andere gezondheidsproblemen die binnen het werkveld van een gynaecoloog vallen, zoals:

  • Vruchtbaarheidsproblemen. De gynaecoloog doet vruchtbaarheidsonderzoek om te bepalen wat de oorzaak is en kiest een bijpassende vruchtbaarheidsbehandeling zodat je kansen op een zwangerschap zo groot mogelijk worden.
  • Menstruatiestoornissen. Ook als je niet zwanger probeert te worden, kan je last hebben van menstruatieproblemen zoals erg hevige menstruaties of een onregelmatig menstruatiepatroon.
  • Incontinentieklachten en verzakkingen. Incontinentieklachten en verzakking van je baarmoeder, blaas of darm in de vagina worden onderzocht en behandeld door de gynaecoloog. Soms gaat dit in samenwerking met bijvoorbeeld een uroloog.
  • Bekkenbodemproblemen. Bekkenpijn en bekkeninstabiliteit zijn klachten die voor, tijdens of na je zwangerschap kunnen optreden. De gynaecoloog kan je hierbij helpen of je verwijzen naar een bekkenbodemfysiotherapeut of soms zelfs naar een revalidatiearts.
  • Seksuele problemen. Hoewel je hiervoor ook terecht kan bij een seksuoloog, kan er een medische reden zijn waarom je seksleven niet prettig verloopt. Dan is de gynaecoloog de aangewezen persoon om je hierbij te helpen. En deze kan je ook verwijzen naar een seksuoloog.
  • Ontstekingen van de geslachtorganen. Een ontsteking aan de geslachtsorganen kan vervelende klachten geven. De gynaecoloog onderzoekt wat de oorzaak is en kiest de juiste behandeling om de ontsteking te bestrijden.
  • Vormen van kanker. Helaas kan kanker ook ontstaan aan de baarmoederhals, in de baarmoeder of eierstokken. De gynaecoloog is de arts die dit onderzoekt en behandelt.
  • Overgangsklachten. Misschien nog een ‘ver-van-je-bed-show’, maar wanneer je in de overgang komt, kan dit gepaard gaan met klachten. Als de huisarts je niet voldoende verder kan helpen, wordt je verwezen naar de gynaecoloog.

5 vragen aan gynaecoloog Esther

1. Welke zwangerschap gerelateerde problemen kom je het meest tegen als gynaecoloog?
Ik kom verschillende zwangerschap gerelateerde problemen tegen. Hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging komen vaak voor, maar ook zaken als groeivertraging bij de baby of juist problemen met de gezondheid van moeder zien we vaak.
2. Wat vind je het allermooiste aan je vak?
Het mooiste vind ik dat je als dokter mag bijdragen aan een van de belangrijkste gebeurtenissen in iemands leven en dat je, wat de situatie ook is, je altijd kan proberen er echt voor de patiënt te zijn.
3. Welk moment in het begeleiden van zwangerschappen en bevallingen vind jet het meest bijzonder?
Het moment direct na de geboorte als de baby op de buik van de moeder wordt gelegd en vader en moeder het kind voor het eerst zien.
4. Wat vind je minder leuke kanten aan je vak?
Dat de administratiedruk zo enorm toeneemt.
5. Ben je zelf moeder? Wat viel je op toen je aan de andere kant stond (als patiënt)?
Ja, ik ben moeder van drie kinderen. Er viel me gelukkig niet heel veel op; ik werd bevestigd in mijn mening dat het fijn is als zorgverleners zich proberen te verplaatsen in de patiënt!