De navelstreng bij een baby vlak na de geboorte

Tijdens je zwangerschap is de navelstreng de verbinding tussen je baby en de placenta. Zo krijgt je baby via de navelstreng voedingsstoffen en zuurstof. Na de geboorte is de navelstreng niet meer nodig en wordt de navelstreng afgeklemd en doorgeknipt. Er blijft dan een navelstompje achter, dat er na ongeveer 10 dagen afvalt.

Functie navelstreng

De navelstreng verbindt tijdens je zwangerschap de placenta (moederkoek) met je baby. De placenta haalt onder andere zuurstof en voedingsstoffen uit jouw bloedbaan voor je baby, via de navelstreng worden deze naar je baby gebracht.

De andere kant op gaan afvalstoffen en koolzuur van je baby via de navelstreng naar de placenta. De placenta zorgt er vervolgens voor dat de afvalstoffen door je lichaam kunnen worden opgeruimd.

Tegen het einde van je zwangerschap geeft de placenta via de navelstreng ook antistoffen door aan je baby. Deze beschermen je baby tot ongeveer drie maanden na de geboorte tegen een groot aantal infecties. Je baby krijgt alleen de antistoffen door die in jouw lichaam aanwezig zijn.

De navelstreng verbindt de baby met de placenta in de baarmoeder
De navelstreng verbindt de baby met de placenta in de baarmoeder

Doorknippen navelstreng

Kort na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt. Dit heeft afnavelen. De verloskundige klemt de navel af met een navelklem. Daarna wordt de navelstreng, in de meeste gevallen door de vader, met een schaar doorgeknipt. Voor het eerst is je baby nu echt los van je! Er zitten geen zenuwen in de navelstreng, je baby merkt er dus niks van als deze wordt doorgeknipt.

Er is een discussie gaande over hoe snel de navelstreng afgeklemd en doorgeknipt moet worden. De laatste jaren is uit verschillende onderzoeken naar voren gekomen dat het uitstellen van het afnavelen met ongeveer twee minuten, positieve effecten zou hebben op de gezondheid van de baby. Lees hier meer over.

Navelstompje

Nadat de navelstreng is doorgeknipt blijft er een stukje achter, dit wordt het navelstompje genoemd. Dit stompje droogt vrij snel in en zal daarna langzaam krimpen, verschrompelen en zwart worden. Tussen de 5 en 14 dagen na de geboorte, valt het zwart geworden stompje er vanzelf af. Er blijft een litteken achter: de navel.

Baby met een zwart geworden navelstompje
Baby met een zwart geworden navelstompje

Houd het navelstompje schoon en droog. Deze tips helpen om het navelstompje zo goed mogelijk te verzorgen:

  • Doe de luier niet over het navelstompje. Als het nodig is, kan je de bovenste rand van de luier naar binnen vouwen.
  • Trek je baby losse en (als het weer het toelaat) luchtige kleding aan. Hierdoor komt er lucht bij het stompje en droogt het sneller.
  • Als het stompje vies is, maak het dan voorzichtig schoon met een washandje en dep het droog met een hydrofiele luier.
  • Houd het navelstompje boven water als je baby in bad gaat of beperk je tot het het wassen van je baby met een washandje. Als je het stompje toch onder water doet, zorg dan dat je deze goed droogt.
  • Probeer het navelstompje er nooit zelf af te trekken!

Navelstrengbloed doneren

Navelstrengbloed is rijk aan stamcellen. Deze kunnen gebruikt worden voor stamceltransplantaties. Zo kunnen bijvoorbeeld kinderen met leukemie worden geholpen.

Het navelstrengbloed wordt direct na het doorknippen van de navelstreng afgenomen. Dit is pijnloos en zonder risico’s voor je baby. Als je navelstrengbloed wilt doneren, bespreek dit dan met je verloskundige.

Complicaties met navelstreng

De navelstreng zorgt zelden voor complicaties. Het kan voorkomen dat de navelstreng om de nek van je baby zit. Dit heet navelstrengomstrengeling. Dit klinkt heel eng, maar zorgt bijna nooit voor problemen.

Gevaarlijker is een uitzakking van de navelstreng (navelstrengprolaps). Dit gebeurt als tijdens de bevalling eerst de navelstreng in het geboortekanaal komt. Als het gewicht van je baby dan op de navelstreng komt, kan deze worden dichtgedrukt en krijgt je kindje geen voedingsstoffen en zuurstof meer. Als de verloskundige merkt dat dit het geval is, zal snel actie worden ondernomen. Gelukkig komt navelstrengprolaps zelden voor (bij 0,2% van de geboortes).