Bedritueel: zo leert je baby dat het bedtijd is

Wat is een bedritueel?

Een bedritueel bestaat uit dezelfde rustige activiteiten in een vaste volgorde voordat je je kindje in bed legt. Door die continue herhaling wordt voorspelbaar wat er gaat gebeuren. Je

baby leert zo herkennen dat het tijd is om te gaan slapen. Dat helpt ontspannen en maakt het in slaap vallen vaak makkelijker.

Een bedritueel hoeft niet bij ieder kindje hetzelfde te zijn en ook kleine verschillen tussen papa/mama/anderen die jouw kindje naar bed brengen, maken niet uit. Helpend is wel om te ‘vertragen’. Dat houdt bijvoorbeeld in dat je het ‘stoeien’ voor andere momenten bewaart, de lichten een beetje dimt en zachter/langzamer praat.

Een voorbeeld van een bedritueel voor een jonge baby is: voeden, luier verschonen, pyjama(zak) aantrekken, een boekje ‘lezen’, knuffelen en eenzelfde liedje zingen. Kies vooral wat bij jullie past.

Een bedritueel ziet er voor iedere baby anders uit. Het bestaat vaak uit verschillende onderdelen, zoals luier verschonen, wassen, voeden, een boekje lezen en knuffelen. Er is hierbij geen goed of fout, zolang het voor jullie maar werkt.

Hoe helpt een bedritueel?

Door elke avond ongeveer dezelfde stappen te volgen, help je je baby de overgang van tijd om te spelen/wakker te zijn, naar slaaptijd te herkennen. Tijdens het ritueel wordt je kindje vaak al rustiger en slaperiger, omdat slapen steeds op hetzelfde moment volgt.

Een bedritueel helpt vooral bij het ontspannen en in slaap vallen. Langer doorslapen heeft daarnaast ook te maken met andere factoren, zoals het slaapritme van je kindje, voldoende slaap overdag en zelfstandig (weer) in slaap kunnen vallen.

Dag- en nachtritme

De behoefte aan slaap wordt geregeld door de biologische klok en slaapdruk. Rond 8 weken (biologische leeftijd) begint de biologische klok zich te ontwikkelen. Licht, donker en voorspelbaarheid hebben dan meer invloed in het dag- en nachtritme. Vanaf deze leeftijd is het daarom ook goed om te beginnen met een bedritueel, als je dat niet al deed.

Hormonen zoals melatonine en cortisol hebben invloed. Wanneer het donker wordt en de omgeving rustig is, maakt het lichaam meer melatonine aan. Daardoor wordt je baby slaperig. Cortisol helpt juist om alert en actief te zijn. In het donker daalt het cortisolniveau, terwijl melatonine stijgt. Overdag tijdens wakkertijd zorgt daglicht ervoor dat het lichaam weer actiever wordt.

Bedtijd en slaapsignalen

Een vaste bedtijd kan helpend zijn, vooral wanneer je kindje al een redelijk stabiel slaapritme heeft. Kijk daarbij wel altijd naar de vermoeidheidssignalen van je baby.

Slaapt je kindje overdag kort of weinig, of zit je peuter in een overgangsfase met minder dagslaapjes? Dan kan een eerdere bedtijd juist beter passen. Zo voorkom je dat je kindje oververmoeid raakt, waardoor het lichaam opnieuw meer cortisol aanmaakt. Dat kan het inslapen juist moeilijker maken.

Probeer daarnaast grote verschillen in bedtijd te vermijden, zoals doordeweeks vroeg slapen en in het weekend pas enkele uren later.

Ontwikkeling van het slaapritme

In de buik heeft je baby nog geen daglicht gezien. Ook slaapt hij nog het grootste deel van de dag. Na de geboorte slaapt je baby nog steeds zo’n 16 tot 17 uur van de dag. Toch begint vanaf 8 weken de biologische klok van je kindje zich te ontwikkelen. Hiermee ontstaat ook langzaam een dag- en nacht ritme. Deze ontwikkeling duurt ongeveer 8 weken. Na een aantal maanden wordt het slaapritme daarom steeds regelmatiger.

Onderdelen van een bedritueel

Hoe het bedritueel van je baby eruitziet, hangt af van jullie eigen situatie en wensen. De volgende onderdelen kunnen prettig zijn tijdens het slaapritueel.

• Wassen. Een warm badje kan ervoor zorgen dat je baby zich ontspant. Op de andere dagen kan je je kleine wassen met een washandje.
• Luier verschonen. Dit is altijd prettig om voor het slapen gaan te doen. Zo kan je baby fris het bed in.
• Pyjama aandoen. Eet je kindje al hapjes en kruipt hij over de grond? Dan is het fijn om hem ’s avonds wat schoons aan te trekken.
• Knuffelen. Als je dicht bij je kindje bent, komt het knuffelhormoon oxytocine vrij. Dat zorgt voor een ontspannen gevoel bij jou en je kindje.
• Voeden. Door te voeden tijdens het bedritueel kan je baby met een volle maag gaan slapen. Als je borstvoeding geeft, zit daar ’s avonds ook nog melatonine in. Dit komt omdat je melk zich aanpast aan wat je baby nodig heeft. Extra fijn voor het in slaap vallen dus.
• Tandenpoetsen. Zijn de eerste tandjes al doorgekomen? Dan is het een goed idee om ze elke avond tijdens het bedritueel te poetsen.
• Boekje lezen. Een boekje voorlezen is goed voor de taalontwikkeling van je baby. Je baby begrijpt het verhaal nog niet. Toch gaat hij de woorden op een gegeven moment herkennen.
• Liedje zingen of muziekdoosje aanzetten. Een liedje zingen kan de band met je kindje versterken. Ook kan muziek zorgen voor het verlagen van stress.

Tips

• Begin op tijd. Begin twintig tot dertig minuten voor de bedtijd van je kindje met het bedritueel. Zo heb je voldoende tijd voor alle onderdelen en ligt je baby op zijn bedtijd in bed.
• Maak het niet te lang. Hou het bij drie of vier activiteiten zodat het makkelijk in een half uur past. Zo blijft het haalbaar. De laatste stappen van pyjama aan, boekje lezen, liedje zingen en gedag zeggen, die zijn het liefst binnen 15 minuten gedaan.
• Rustige slaapomgeving. Door het bedritueel in een rustige kamer te doen met weinig prikkels zorg je voor een kalme sfeer. Daardoor kan je baby zich beter ontspannen en slaperig worden.
• Praat tegen je baby. Tijdens het slaapritueel is het fijn voor je baby als je tegen hem praat. Jouw stem werkt namelijk geruststellend. Vertel bijvoorbeeld wat je doet of hoe de dag was.
• Doe ongeveer hetzelfde als je partner. Het bedritueel werkt beter als de activiteiten elke avond hetzelfde zijn. Kleine verschillen zijn niet erg, maar probeer in grote lijnen hetzelfde te doen als je partner.