Kindje met obstipatie zit op het potje en probeert te poepen, maar het gaat moeizaam

Obstipatie, ook wel verstopping genoemd, is een kwaal waar je zelf misschien weleens last van hebt gehad. Ook bij jonge kinderen komt het vaak voor. Obstipatie bij je kindje is niet gevaarlijk, maar kan wel vervelend zijn. Hoe herken je dit bij je kind en wat kan je eraan doen?

Wat is obstipatie?

Obstipatie houdt in dat het poepen moeilijk gaat. Het wordt ook wel verstopping of constipatie genoemd. Het ontstaat doordat harde, droge ontlasting zich ophoopt in de darm. Het is dan moeilijk voor je kindje om deze vaste ontlasting eruit te persen. Hierdoor kan hij minder vaak gaan poepen en buikpijn krijgen.

Obstipatie komt vaak voor bij jonge kinderen. Zo’n een op de tien kinderen krijgt ermee te maken. Het kan een lastig probleem zijn voor je peuter. Gelukkig is er bijna nooit een onderliggend lichamelijk probleem waardoor je kind moeite heeft met poepen.

Vaak gaat het om zogenaamde functionele obstipatie. Dit betekent dat er met het lichaam van je kind niets aan de hand is, maar hij toch veel moeite heeft met poepen. Verstopping is daarom niet gevaarlijk, maar het kan wel vervelend en pijnlijk zijn voor je kindje.

Obstipatie bij je kind herkennen

Er zijn een aantal kenmerken waaraan je kan herkennen dat je kindje last heeft van verstopping. Artsen spreken in het algemeen van obstipatie als je kindje twee of meer van de volgende klachten heeft voor ten minste één maand:

  • Je kind poept twee keer per week of minder.
  • Hij houdt de ontlasting (onbewust) op.
  • De ontlasting is hard, droog, keutelig en/of pijnlijk.
  • Je kindje maakt grote hoeveelheden ontlasting die het toilet kunnen verstoppen, ook wel een ‘olifantendrol’ genoemd.
  • De dokter kan bij onderzoek van de buik de ontlasting in de darm van je kind voelen zitten.
  • Als je kind al zindelijk is: hij heeft minstens één keer per week een vieze broek of bruine vegen in zijn ondergoed (door overloopdiarree).

Oorzaken obstipatie

Je kindje kan door verschillende oorzaken last van obstipatie krijgen. Bij baby’s speelt het overstappen van borstvoeding naar flesvoeding, of de overstap naar vaste voeding vaak een rol. Bij peuters ontstaat obstipatie vooral in de tijd van potjestraining.

Een vervelende ervaring met harde, pijnlijke ontlasting kan een reden zijn waarom het ontstaat. Je kindje kan de ontlasting dan gaan ophouden uit angst dat het poepen weer pijn zal doen. Het is ook mogelijk dat je peuter zichzelf niet de tijd gunt om te poepen. Spelen is immers zo leuk! Bij peuters en kleuters spelen daarnaast andere factoren een rol, zoals:

  • Te weinig vezels binnenkrijgen. Vezels stimuleren de darmbeweging en houden de ontlasting zacht.
  • Te weinig drinken. Voor een soepele ontlasting is voldoende drinken belangrijk. Als je kindje te weinig drinkt, kan dat zorgen voor een droge en harde ontlasting.
  • Ophoudgedrag. Je kindje kan zijn ontlasting gaan ophouden. Dit kan veel oorzaken hebben, bijvoorbeeld omdat poepen pijnlijk is, omdat hij in een vreemde omgeving is, bang is of geen zin heeft om naar de wc te gaan.
  • Spanning en stress. Deze kunnen veel effect hebben op het poepgedrag van je kind. Misschien herken je dit zelf ook wel als je stress hebt. Je ontlastingspatroon kan dan veranderen.
  • Lichamelijke oorzaak. Heel soms (bij minder dan 5%) is er een lichamelijke oorzaak voor de obstipatie van je kind. Vaak wordt een lichamelijke oorzaak al in de babytijd gevonden. Voorbeelden zijn de ziekte van Hirschprung, cystic fibrose (taaislijmziekte) of een aangeboren afwijking aan het maag-darmkanaal en/of de anus.

Wanneer naar de huisarts?

Als je kind obstipatie heeft, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts. Vaak is de behandeling van obstipatie makkelijker als je niet te lang wacht. De huisarts vraag je waarschijnlijk om een ‘poepdagboek’ voor je kindje bij te houden. Hierin houd je bij hoe vaak en hoeveel je kindje poept en hoe dit gaat. Dit kan je alvast doen voordat je naar de huisarts gaat.

Neem in ieder geval contact op met je huisarts als je kindje bloed bij de ontlasting heeft. Dan is de kans groot dat de obstipatie al langere tijd bestaat. Behandeling via de huisarts kan dan echt nodig zijn om het probleem te verhelpen.

Behandeling

De huisarts begint vaak met adviezen geven over het voedings- en leefpatroon. Hiermee kunnen de klachten verminderen. Je arts bespreekt de volgende adviezen met jullie.

Voldoende vezels eten

Vezels spelen een grote rol bij de darmbeweging en bij het zacht en soepel houden van de ontlasting. De vezels komen met de voeding in je dikke darm terecht. Sommige vezels nemen daar vocht op, waardoor ze als een soort spons werken. Bepaalde vezels vormen daarnaast een voedingsbron voor goede bacteriën. Dit zijn nuttige bacteriën die bij iedereen in de darm aanwezig zijn.

Vezels zitten vooral in plantaardige voeding: volkoren- of roggebrood, volkoren pasta, zilvervliesrijst en peulvruchten (bonen, erwten, linzen). Maar ook in groenten, fruit, zaden en noten. Soms kunnen vezels voor wat winderigheid zorgen, maar de darmen van je kind wennen snel aan meer vezels. De winderigheid gaat dan over.

Voldoende drinken

Per dag heeft je kindje 1 tot 1,5 liter vocht nodig. Het beste is om gewoon water te drinken. Dit hoeft niet allemaal in grote hoeveelheden tegelijk. Bied je kindje regelmatig een bekertje aan.

Voldoende bewegen

Beweging zorgt ervoor dat de darm blijft werken en bewegen. De meeste peuters en kleuters bewegen gelukkig al veel uit zichzelf. Kan je kind wat extra beweging gebruiken? Ga dan wat vaker samen buitenspelen of geef hem op voor een sport, bijvoorbeeld peutergym of peuterdans.

Reageren op aandrang

Zorg ervoor dat je kind luistert naar het gevoel van aandrang. Zeker wanneer je kind begint met de zindelijkheidstraining is dit belangrijk. Laat je kind naar het potje/toilet gaan of in de luier poepen, zodra hij voelt dat hij moet. Ook als dit tijdens het eten is.

Geef je kind rustig de tijd. Herinner hem er zo nu en dan aan en let op tekenen van ophoudgedrag. Vaak leer je deze gedragingen van je kind snel kennen. Je kan hierbij denken aan het krachtig bij elkaar knijpen van de billen of heen en weer schuiven op een stoel.

Medicijnen

Wanneer bovenstaande adviezen niet helpen, kan de huisarts medicijnen voorschrijven. Dit is meestal tijdelijk. Blijven de klachten ondanks de medicijnen aanwezig? Dan kan de huisarts jullie doorverwijzen naar een kinderarts, bijvoorbeeld naar een zogenaamde poeppoli. Daar werken kinderartsen die heel veel kinderen zien met poepproblemen. De behandeling bestaat hier vaak uit een combinatie van voorlichting, gedragsadviezen en laxeermiddelen.

Tips voor je kindje met obstipatie

Er zijn dus een aantal dingen die je zelf kan doen om je kind een handje te helpen bij obstipatie. Ervoor zorgen dat hij voldoende vezels en voldoende drinken binnenkrijgt, is daarbij het belangrijkste.

Daarnaast zijn er nog een aantal dingen die je beter niet kan doen:

  • Laxeermiddelen van de drogist gebruiken. Je kan beter niet zelf laxeermiddelen halen bij de drogist. Overleg altijd eerst met je huisarts. Die kan je voorlichten over welk medicijn het beste is voor je kind.
  • Olie toevoegen aan de voeding. Hier is geen bewijs voor dat het werkt. Tegelijkertijd kan het de obstipatie juist erger maken.
  • Een thermometer gebruiken. Sommige ouders proberen met een thermometer de ontlasting op te wekken. Dit wordt afgeraden, want het kan de anus beschadigen.
  • Alternatieve producten en/of voedingssupplementen geven. Er is geen bewijs dat bijvoorbeeld probiotica, pepermuntolie, teunisbloemolie of extra vitamine B6 kan helpen.
  • Meer dan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden vocht en vezels geven. Als je kind voldoende vezels eet en voldoende (water) drinkt, is dat goed. Extra vezels en vocht daarbovenop helpen niet.

Inside study II

Onderzoekers van het Emma kinderziekenhuis en Wageningen University & Research zijn een onderzoek gestart naar obstipatie bij kinderen. In de Inside Study II kijken ze naar het effect van een bepaald type vezels op symptomen van obstipatie.

Voor dit onderzoek zijn ze op zoek naar gezonde kinderen van 1 tot 3 jaar die regelmatig harde ontlasting en moeite met de stoelgang hebben. De studie duurt voor elke deelnemer 13 weken.

Tijdens deze studie gebruikt je kindje 8 weken een bepaald type vezels of een product zonder werkzame stof. Je vult een aantal weken een dagboekje in. Daarnaast zijn er een aantal vragenlijsten om te kijken naar de kwaliteit van leven en het voedingspatroon van je kind.

Interesse?

Ben je geïnteresseerd in deelname aan de Inside study II of wil je er meer over weten? Kijk op Inside study II of neem contact op met de onderzoekers via email: insidestudy@wur.nl. Je kan ook bellen of whatsappen met 0639267118.

Carrie Wegh, onderzoeker

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Carrie Wegh. Carrie is promovendus (onderzoeker) bij het Laboratorium voor Microbiologie van Wageningen University & Research en het Emma kinderziekenhuis van het Amsterdam UMC. Zij doet onderzoek naar obstipatie bij kinderen en onderzoekt wat de invloed van darmbacteriën hierin is.

Website van het Jaar 2020

Help ons met je stem

We zijn genomineerd voor Website van het Jaar 2020! Stemmen is binnen een minuut gedaan. Help jij ons met je stem?

Stem nu