Zomertijd en wintertijd: zo maak je het makkelijker voor je kind

Wat zijn de zomertijd en wintertijd?

Zomertijd

Eind maart wordt de klok een uur vooruit gezet. Het wordt daardoor ’s avonds later donker en ’s ochtends later licht. Volgens de klok lijkt het alsof je een uur eerder opstaat en naar bed gaat.

Wintertijd

Eind oktober wordt de klok een uur achteruit gezet. Het wordt dan ’s ochtends eerder licht en ’s avonds eerder donker. Volgens de klok lijkt het alsof de dag een uur eerder begint.

Waarom kan het verzetten van de klok invloed hebben op slaap?

Kinderen, zeker baby’s en jonge kinderen, slapen niet omdat de klok een bepaalde tijd aangeeft. Hun slaap wordt vooral gestuurd door hun biologische klok, ook wel het circadiaanse ritme genoemd. Deze interne klok reageert op licht en donker en bepaalt wanneer het lichaam zich hormonaal voorbereidt op slapen of juist wakker worden.
Daarnaast speelt slaapdruk een belangrijke rol. Hoe langer een kind wakker is, hoe groter de slaapdruk wordt.

Wanneer je een kindje echter te lang wakker houdt, komt er cortisol vrij, wat het slaaphormoon onderdrukt. Dit kan je vooral merken aan dat een kind heel druk, huilerig of bozig wordt. Bij een baby kan dit zich uiten in bijvoorbeeld overstrekken, huilen en lang wakker blijven voordat het in slaap valt. Een kind valt meestal het makkelijkst in slaap wanneer slaapdruk en het biologische ritme goed samenwerken.

Na het verzetten van de klok moeten deze systemen zich even aanpassen aan de nieuwe tijd. Sommige kinderen merken daar nauwelijks iets van, terwijl andere kinderen tijdelijk eerder wakker worden, moeite hebben met inslapen of juist sneller moe lijken.

Bedtijd geleidelijk verschuiven of direct overstappen?

Er zijn verschillende manieren om met de overgang om te gaan. Sommige ouders kiezen ervoor om enkele dagen voor het verzetten van de klok bedtijd, maaltijden en dutjes steeds iets op te schuiven. Andere gezinnen stappen direct over op de nieuwe tijd.

Voor de meeste kinderen werken beide manieren prima. Heeft je kind normaal gesproken weinig moeite met veranderingen in ritme? Dan kun je meestal gewoon de nieuwe kloktijd volgen. Heeft je kind een gevoeliger slaapritme of kost aanpassen vaak meer tijd? Dan kan een geleidelijke overgang prettig zijn. De nieuwe tijd hoort niet alleen te gaan over het opschuiven van slaaptijden, maar ook over hoe de rest van de dag verloopt. Denk aan de normale tijden om te eten, activiteiten enzovoort. Gelukkig gaat dit meestal vanzelf!

Tips voor een soepele overgang naar zomertijd of wintertijd

Als ouder kan je het verzetten van de klok niet voorkomen. Wel kan je de overgang naar zomertijd en wintertijd met de volgende tips makkelijker maken voor je kleine:

Licht is belangrijker dan de klok

Veel ouders richten zich vooral op bedtijd, terwijl licht en donker vaak een veel grotere invloed heeft op het slaap-waakritme. Bij de overgang naar de zomertijd kan het helpen om de slaapkamer goed te verduisteren wanneer het ’s avonds nog licht is. Hierdoor krijgt het lichaam beter het signaal dat het tijd is om te slapen. Licht, met name wit licht, worden als de hersenen opgevat als buitenlicht, waardoor automatisch ook het slaaphormoon wordt onderdrukt.

Bij de overgang naar de wintertijd is het juist belangrijk om na het opstaan zoveel mogelijk daglicht op te zoeken. Open de gordijnen direct of ga even naar buiten. Ochtendlicht helpt de biologische klok sneller wennen aan het nieuwe ritme.

Let niet alleen op de klok

Wanneer de klok is verzet, kan je kind tijdelijk op andere momenten moe lijken dan je gewend bent. Kijk daarom niet alleen naar de tijd, maar ook naar hoe je kind zich voelt.
Merk je dat je kind een paar dagen wat sneller moe, gevoeliger of juist drukker is? Dat hoeft niet direct te betekenen dat er iets misgaat. Het lichaam is simpelweg bezig zich aan te passen aan het nieuwe ritme.
Iets eerder naar bed kan wel helpen, om oververmoeidheid voor te zijn. Oververmoeidheid kan namelijk ook zorgen voor nachtelijk wakker worden of (te) vroeg ontwaken. Wanneer jouw kind nog duidelijk niet moe is, kan juist de slaapdruk wat te laag zijn. Iets later naar bed kan dan helpen om de slaapdruk hoog genoeg op te laten lopen, zodat inslapen makkelijker gaat.

Houd vaste routines aan

Kinderen hebben baat bij voorspelbaarheid. Een vast avondritueel helpt je kind herkennen dat de dag ten einde loopt. Denk bijvoorbeeld aan tandenpoetsen, een pyjama aantrekken, een boekje lezen en een knuffelmoment. Wanneer je iedere keer voor het slapen hetzelfde ritueel doorloopt, weet jouw kindje na een aantal dagen al wat na de vorige stap komt. Daar wordt het brein van jouw kindje rustig van.

Niet het ritueel zelf maakt een kind slaperig, maar de herkenbaarheid en daarmee rust kunnen wel helpen om gemakkelijker over te schakelen naar de nacht.

Wees consequent in wanneer het tijd is om in bed te liggen en tijd om uit bed te komen.

Wanneer jouw kindje nog aan het wennen is aan de nieuwe tijd, helpt het niet om jouw kindje langer te laten slapen of juist toe te geven wanneer het op wil staan rondom de oude tijd. Het ritme van jouw kindje wordt namelijk ook bepaald door licht, donker, activiteit en aandacht. Ook als jouw kindje bijvoorbeeld wakker in bed ligt, helpt het op de iets langere termijn om het ritme te resetten naar de nieuwe tijd.

Maak je niet te druk

De meeste kinderen wennen binnen enkele dagen aan de nieuwe tijd. Wanneer je als ouder rustig blijft en het normale ritme zoveel mogelijk aanhoudt, verloopt de overgang vaak vanzelf.

Probeer daarom niet ieder slaapje of iedere ochtend direct te analyseren. Een paar dagen lichte onrust of een iets andere bedtijd is heel normaal rondom de overgang naar zomer- of wintertijd.

Voedingen en zomertijd en wintertijd

Geef je borst– of flesvoeding op verzoek? Dan heeft het verzetten van de klok hier weinig invloed op. Je kan je baby gewoon blijven voeden wanneer hij erom vraagt.

Wanneer je volgens een schema borstvoeding of flesvoeding geeft, zijn er twee opties. Je kan de voedingstijden in één keer een uur opschuiven. Bij sommige kinderen verloopt dit zonder problemen. Of je kan de voedingen van je kleine telkens met een kwartier verschuiven, zoals het verschuiven van de bedtijd. Dit maakt de overgang geleidelijker. Probeer in te schatten wat het beste past bij je baby.

Wanneer wordt de klok verzet?

In 2026 wordt de klok op de volgende data verzet:

• Zomertijd 2026: zondag 29 maart om 2.00
• Wintertijd 2026: zondag 25 oktober om 2.00