Vruchtbare jonge man, vruchtbaarheid man

Bij één op de drie stellen die het niet lukt om binnen een jaar zwanger te worden, ligt de oorzaak bij de vruchtbaarheid van de man. Meestal is de man wel vruchtbaar, maar is de kwaliteit van het sperma niet optimaal. Welke factoren zijn van invloed op de zaadkwaliteit?

Sandra Dieben, fertiliteitsarts
Arts voortplantingsgeneeskunde VVF

Dit artikel is geschreven in samenwerking met en goedgekeurd door Arts Voortplantingsgeneeskunde VVF en seksuoloog NVVS Sandra Dieben.

Bevruchten eicel

Een zaadcel moet na een ejaculatie zo’n 12 tot 15 centimeter afleggen om een eicel te kunnen bevruchten. Het overgrote deel van de zaadcellen zal nooit de eicel bereiken. De kans op een bevruchting is afhankelijk van:

  • de beweeglijkheid van het zaad
  • het aantal zaadcellen
  • de kwaliteit van de zaadcellen; vorm en vitaliteit

De kans om zwanger te worden is afhankelijk van een heleboel factoren. Door gezond te leven kan je als man de kans wel vergroten. De zaadproductie en -rijping in de zaadballen van de man duurt 70 dagen. In die periode heb je invloed op de kwaliteit van het zaad.

Ouders met baby geboren via donor spermabank

Donorzaad zonder wachttijden?

In samenwerking met Cryos

Lukt het niet om zwanger te worden en overwegen jullie om donorzaad uit een spermabank te gebruiken? Wist je dat je dan ook donorzaad uit Denemarken kan bestellen? Cryos biedt gratis toegang tot 's werelds grootste spermadonor database met een breed scala aan profielen.

Begin jouw zoektocht hier

Aantal zaadlozingen

Bij meerdere zaadlozingen snel na elkaar neemt telkens de hoeveelheid zaadcellen af. Wanneer er tussen twee zaadlozingen minimaal 36 uur zit is het aantal zaadcellen meestal maximaal. Te weinig ejaculeren is ook niet goed. Er zitten dan meer dode zaadcellen in het sperma. 3 tot 5 keer per week ejaculeren is optimaal voor de kwaliteit van het sperma.

Temperatuur van het scrotum

De ideale temperatuur voor de balzak is rond de 35 graden Celsius. Door het dragen van erg strak ondergoed, het frequent en langdurig nemen van een heet bad, bezoeken van sauna of langdurig zittend werk, bijvoorbeeld in de auto, kan de temperatuur van de balzak stijgen. Hierdoor kan de hoeveelheid zaadcellen en de kwaliteit van het sperma afnemen. Draag dus niet te strak ondergoed beperk hete baden en blijf in beweging. Zo kan je de temperatuur van je scrotum optimaliseren.

Schematische weergave van de mannelijke geslachtsorganen
Van productie tot zaadlozing legt een zaadcel de weg af van zaadbal, via bijbal en zaadleiders naar de plasbuis

Alcohol, roken en drugs

Als jullie zwanger proberen te worden, doe je er goed aan weinig tot geen alcohol te drinken. Het drinken van meer dan twee glazen alcohol per dag of incidenteel veel drinken, vermindert namelijk de kwaliteit van het sperma. Het zou ook de kans op een gezond kind negatief kunnen beïnvloeden. Ook roken of het gebruik van drugs kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid van de man.

Overmatig sporten en hormonen

Sporten is uiteraard gezond. Maar door overmatig sporten of het gebruik van anabolen steroïden kan de zaadbal minder testosteron gaan aanmaken. Het gevolg hiervan is dat de zaadbal klein en week wordt en veel minder zaad zal produceren. Dit effect verdwijnt over het algemeen binnen enkele maanden wanneer de oorzaak wordt weggenomen.

Invloed van overgewicht op de vruchtbaarheid van de man

Ook overgewicht kan van invloed zijn op de testosteronproductie. Wanneer het lichaamsgewicht omlaag gaat, zullen ook de testosteron- en zaadproductie weer op een normaal niveau komen.

Andere oorzaken verminderde vruchtbaarheid bij de man

Het gebruik van medicijnen, stress en tekort aan vitamine C kan voor een verminderde vruchtbaarheid zorgen. Gevarieerd eten kan helpen. Daarnaast heeft een ontsteking en/of antibioticagebruik een tijdelijke negatieve invloed op de mannelijke vruchtbaarheid.

Het werken met gevaarlijke stoffen, zoals bestrijdingsmiddelen, chemische of radioactieve stoffen of ioniserende straling kan van invloed zijn op de vruchtbaarheid. Overleg hierover eventueel met je bedrijfs- of huisarts.

Na een jaar niet zwanger

Hierboven worden oorzaken genoemd die tot een verminderde vruchtbaarheid kunnen leiden. Wanneer jullie na een jaar proberen nog niet zwanger zijn, is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Hij zal je zaad testen en je partner onderzoeken. Ook zal hij een aantal vragen stellen en bepalen hoe groot de kans is dat jullie zonder hulp een kind kunnen krijgen. Eventueel kan hij jullie doorverwijzen naar een gynaecoloog of fertiliteitsarts.